Căn cứ: Luật số 41/2024/QH15 · Nghị định số 158/2025/NĐ-CP · Nghị định số 283/2026/NĐ-CP — xem văn bản gốc ↓
Người sử dụng lao động phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hằng tháng, trích phần của người lao động từ tiền lương để đóng cùng một lúc (Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, Điều 13 khoản 4), chậm nhất ngày cuối cùng của tháng tiếp theo (Điều 34 khoản 4). Quá hạn đó mà chưa đóng hoặc đóng chưa đủ là chậm đóng (Điều 38 khoản 1). Sau 60 ngày, đã được đôn đốc mà vẫn không đóng hoặc đóng không đủ là trốn đóng (Điều 39 khoản 1 điểm đ), trừ trường hợp có lý do chính đáng do Chính phủ quy định (Điều 39 khoản 2). Khoản nợ phát sinh theo luật cũ mà đến hết 30/6/2025 chưa đóng cũng xử lý theo luật mới (Điều 141 khoản 12).
Khi người lao động thôi việc, chấm dứt hợp đồng hoặc đủ điều kiện hưởng chế độ, công ty phải đóng đủ số tiền còn nợ, kể cả số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng (Luật Bảo hiểm xã hội, Điều 40 khoản 1, Điều 41 khoản 1; Nghị định 158/2025/NĐ-CP, Điều 8 khoản 3), và phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thời gian đóng (Luật, Điều 13 khoản 3). Nếu công ty chưa đóng đủ, Nghị định 158/2025 Điều 8 khoản 3 quy định: người đủ điều kiện hưởng được giải quyết chế độ trên cơ sở thời gian đã đóng; người thôi việc được xác nhận thời gian đóng đến thời điểm công ty đã đóng; sau khi thu hồi được tiền nợ, cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận bổ sung thời gian đóng và điều chỉnh lại mức hưởng.
Với bảo hiểm xã hội một lần, điều đó có nghĩa là các tháng công ty còn nợ chưa được tính khi giải quyết. Điều kiện hưởng không đổi: sáu trường hợp của Điều 70 khoản 1; trường hợp "nghỉ việc 12 tháng" (điểm đ) chỉ dành cho người còn thời gian đóng trước 01/7/2025 và chưa đủ 20 năm đóng. Mức hưởng tính theo số năm đã đóng (Điều 70 khoản 3), nên tháng chưa được ghi nhận cũng chưa vào mức hưởng cho đến khi được xác nhận bổ sung.
Trường hợp công ty đã phá sản, đang làm thủ tục phá sản hoặc giải thể, bị cơ quan thuế xác định không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hoặc không còn người đại diện theo pháp luật (Nghị định 158/2025, Điều 26 khoản 2): thời gian chậm đóng, trốn đóng TRƯỚC ngày 01/7/2024 được xác nhận là thời gian đóng, không tính các tháng nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên (Điều 27). Quy định này chỉ dùng để giải quyết, điều chỉnh chế độ hưu trí, tử tuất (Điều 27 khoản 1) — văn bản không nhắc đến hưởng một lần. Người lao động gửi văn bản đề nghị theo mẫu tới cơ quan bảo hiểm xã hội; hạn xác nhận là 15 ngày làm việc, tối đa 45 ngày nếu phải xác minh, không xác nhận thì phải trả lời bằng văn bản nêu lý do (Điều 29).
Người tham gia bảo hiểm xã hội có quyền được cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp thông tin đóng hằng tháng qua phương tiện điện tử, yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đầy đủ trách nhiệm, và khiếu nại, tố cáo, khởi kiện (Luật Bảo hiểm xã hội, Điều 10 khoản 1 điểm c, d, g). Người sử dụng lao động không đóng hoặc đóng không đủ mà gây thiệt hại cho người lao động thì phải bồi thường (Điều 13 khoản 8). Cơ quan bảo hiểm xã hội đôn đốc bằng văn bản và công khai đơn vị chậm đóng, trốn đóng trên cổng thông tin của mình (Điều 35).
Từ 10/9/2026, người sử dụng lao động là cá nhân chậm đóng bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng, tối đa 75 triệu đồng (Nghị định 283/2026/NĐ-CP, Điều 43 khoản 3); trốn đóng bị phạt từ 18% đến 20% số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng (Điều 44 khoản 2). Doanh nghiệp bị phạt gấp 2 lần mức của cá nhân (Điều 7 khoản 1, khoản 2 điểm b). Cả hai trường hợp đều buộc đóng đủ số tiền còn nợ cùng 0,03%/ngày (Điều 43 khoản 4, Điều 44 khoản 3).
Trả lời chính thức trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (chinhsachonline.chinhphu.vn). Tóm tắt do vandap viết; bấm vào câu hỏi để đọc nguyên văn tại nguồn.
Công ty phải đóng đủ hằng tháng và phối hợp xác nhận thời gian đóng khi người lao động nghỉ việc (Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Điều 13 khoản 3, 4); nếu công ty chưa đóng đủ, sổ được xác nhận đến thời điểm đã đóng, phần còn thiếu được xác nhận bổ sung sau khi công ty nộp đủ.
Công ty đã dừng sản xuất, kinh doanh: người lao động đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi công ty từng đóng để xác nhận quá trình đóng đến thời điểm công ty đã đóng đủ, rồi gộp sổ tại đơn vị mới; dẫn các trường hợp "không còn khả năng đóng" của Nghị định 158/2025 Điều 26 khoản 2.
Không có thủ tục hủy quá trình đóng; các tháng công ty còn nợ tạm chưa được ghi nhận, còn quá trình đóng ở công ty mới vẫn được ghi nhận bình thường, độc lập với khoản nợ của công ty cũ; nợ kéo dài ảnh hưởng ngay đến ốm đau, thai sản, trợ cấp thất nghiệp.
Người lao động khiếu nại lần đầu đến người đại diện theo pháp luật của công ty, đề nghị đóng bảo hiểm xã hội và chốt sổ; không đồng ý hoặc quá hạn chưa được giải quyết thì khiếu nại lần hai đến Giám đốc Sở Nội vụ, hoặc khởi kiện công ty ra Tòa án nhân dân.
Văn bản gốc do cơ quan nhà nước công bố. Nội dung trên trang này là tóm tắt của vandap — đối chiếu điều, khoản được viện dẫn trong văn bản gốc trước khi áp dụng.